Stan prawny

Gwoli przypomnienia. 1 czerwca 2021 roku znowelizowano ustawę „Prawo o ruchu drogowym”. Od tego czasu pieszy znajdujący się na przejściu dla pieszych, jak również wchodzący na nie, ma pierwszeństwo przed pojazdem (z wyłączeniem tramwaju). Zabrania się mu wchodzenia bezpośrednio przed jadący pojazd, wychodzenia spoza pojazdu lub innej przeszkody ograniczającej widoczność drogi oraz przy przechodzeniu zwalniania kroku lub zatrzymywania się bez uzasadnionej potrzeby.

Zachowanie na przejściu dla pieszych

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, kierowca widzący pieszego znajdującego się na przejściu dla pieszych lub bezpośrednio przy nim, który ma zamiar przejść na drugą stronę jezdni, ma obowiązek ustąpić mu pierwszeństwa. Pod pojęciem „ustąpienie pierwszeństwa” rozumie się powstrzymanie się od ruchu, jeżeli ten mógłby zmusić pieszego do zatrzymania się, zwolnienia lub przyspieszenia kroku.

Ponieważ przepisy nie określają, iż pieszy musi znajdować się po stronie pasa ruchu, którym podąża kierowca, to właściwym jego zachowaniem jest monitorowanie obu stron jezdni. Tym samym w momencie zauważenia pieszego, który ma zamiar przejść przez jezdnię na przejściu dla pieszych – obojętnie, po której stronie drogi się znajduje, również po stronie pasa jezdni o przeciwnym kierunku jazdy - każdy kierowca pojazdu zbliżając się do przejścia dla pieszych powinien ustąpić pieszemu pierwszeństwa. Co istotne, przepisy nie obligują kierowcy do zatrzymania się przed przejściem, a takiego dostosowania prędkości, aby pieszy mógł z zachowaniem swojego dotychczasowego tempa przejść na drugą stronę jezdni.

Przejście dla pieszych z wysepką

Umieszczenie wysepki na przejściu dla pieszych powoduje, iż mamy do czynienia z dwoma przejściami dla pieszych. W praktyce oznacza to, iż pierwsze przejście dla pieszych jest od krawężnika do wysepki w pasie ruchu, którym podąża kierowca, a drugie od wysepki do krawężnika w pasie ruchu o przeciwnym kierunku jazdy. Precyzuje to art. 13 ust.8 ustawy „Prawo o ruchu drogowym”, który ma brzmienie:

Jeżeli przejście dla pieszych wyznaczone jest na drodze dwujezdniowej, przejście na każdej jezdni uważa się za przejście odrębne. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przejścia dla pieszych w miejscu, w którym ruch pojazdów jest rozdzielony wysepką lub za pomocą innych urządzeń na jezdni.

Tym samym przejście dla pieszych z wysepką nakazuje kierowcy inne zachowanie aniżeli takie, które jest jej pozbawione. Przy przejściu dla pieszych z wysepką (lub rozdzielonego za pomocą innych urządzeń na jezdni) kierowca nie jest zobowiązany do monitorowania krawędzi jezdni w pasie ruchu o przeciwnym kierunku jazdy, aby upewnić się, iż nie znajduje się tam - lub zbliża do przejścia – pieszy. Do jego obowiązków należy jedynie upewnienie się, że pieszy nie znajduje się lub nie zbliża się do przejścia dla pieszych tylko w obrębie jego pasa jezdni, czyli w obszarze od prawego krawężnika do wysepki. W związku z tym ma obowiązek ustąpienia pierwszeństwa tylko tam znajdującemu się pieszemu. Co istotne, w przypadku zbliżania się pieszego do przejścia dla pieszych od strony pasa ruchu o przeciwnym kierunku jazdy, kierowca nie ma obowiązku ustąpić mu pierwszeństwa. Powyższy nakaz zaczyna być w mocy dopiero w momencie kiedy wymieniony pieszy znajdzie się na wysepce.

Rowerzyści, poruszający się hulajnogami, przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch oraz urządzeniem transportu osobistego

Co do zasady, takie samo zachowanie obowiązuje kierowcę na przejściach dla pieszych z wyodrębnioną drogą dla rowerów (zwaną potocznie ścieżka rowerową) wobec osób poruszających się nią za pośrednictwem roweru, hulajnogi elektrycznej, urządzenia transportu osobistego oraz osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch.

Definicje

Ponieważ ustawodawca precyzyjnie określił poszczególne kategorie pojazdów i urządzeń, warto poznać uchwalone definicje. I tak:
- rower to pojazd o szerokości nieprzekraczającej 0,9 m poruszany siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem; rower może być wyposażony w uruchamiany naciskiem na pedały pomocniczy napęd elektryczny zasilany prądem o napięciu nie wyższym niż 48 V o znamionowej mocy ciągłej nie większej niż 250 W, którego moc wyjściowa zmniejsza się stopniowo i spada do zera po przekroczeniu prędkości 25 km/h;
- hulajnoga elektryczna to pojazd napędzany elektrycznie, dwuosiowy, z kierownicą, bez siedzenia i pedałów, konstrukcyjnie przeznaczony do poruszania się wyłącznie przez kierującego znajdującego się na tym pojeździe;
- urządzenie wspomagające ruch to urządzenie lub sprzęt sportowo-rekreacyjny, przeznaczone do poruszania się osoby w pozycji stojącej, napędzane siłą mięśni;
- urządzenie transportu osobistego to pojazd napędzany elektrycznie, z wyłączeniem hulajnogi elektrycznej, bez siedzenia i pedałów, konstrukcyjnie przeznaczony do poruszania się wyłącznie przez kierującego znajdującego się na tym pojeździe.